Je hebt een bestemmingsplanafwijking nodig wanneer je bouwplan niet past binnen de huidige regels van het bestemmingsplan. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als je hoger wilt bouwen dan toegestaan, een andere functie wilt realiseren of afwijkt van verplichte afstanden. Een bestemmingsplanwijziging is nodig bij grotere aanpassingen die niet via een afwijking kunnen worden geregeld. De procedure en kosten verschillen aanzienlijk tussen beide opties.
Wat is precies het verschil tussen een afwijking en een wijziging van het bestemmingsplan?
Een bestemmingsplanafwijking is bedoeld voor kleinere aanpassingen die je kunt aanvragen via een omgevingsvergunning voor bouwen. Een bestemmingsplanwijziging daarentegen is een volledige aanpassing van het bestemmingsplan zelf via een aparte bestemmingsplanprocedure.
Bij een afwijking vraag je toestemming om af te wijken van specifieke regels, zoals bouwhoogte of bebouwingspercentage. De gemeente beoordeelt of jouw afwijking past binnen de algemene doelstellingen van het bestemmingsplan. Dit is een relatief snelle procedure die meestal binnen enkele maanden is afgerond.
Een bestemmingsplanwijziging gebruik je voor fundamentele veranderingen, zoals het wijzigen van de functie van wonen naar een bedrijfsbestemming. Deze procedure duurt veel langer, omdat er een volledig nieuw bestemmingsplan moet worden opgesteld, inclusief onderzoeken en inspraakprocedures.
De kosten verschillen ook flink. Een afwijking kost meestal enkele duizenden euro’s aan leges, terwijl een bestemmingsplanwijziging al snel tienduizenden euro’s kan kosten door de uitgebreide procedures en onderzoeken die nodig zijn.
Wanneer heb je eigenlijk een afwijking van het bestemmingsplan nodig?
Je hebt een afwijking van het bestemmingsplan nodig wanneer je bouwplan niet voldoet aan de specifieke regels die in het huidige bestemmingsplan staan. Dit komt vaker voor dan je denkt, vooral bij verbouwingen of uitbreidingen.
Veelvoorkomende situaties waarin je een afwijking nodig hebt:
- Je wilt hoger bouwen dan de maximale bouwhoogte toestaat.
- Je overschrijdt het toegestane bebouwingspercentage van je kavel.
- Je bouwt dichter op de erfgrens dan toegestaan.
- Je realiseert onvoldoende parkeerplaatsen volgens de bestemmingsplanregels.
- Je wilt een andere functie realiseren binnen dezelfde hoofdbestemming.
- Je gevel wordt hoger of breder dan de maximale afmetingen.
Om te controleren of je een afwijking nodig hebt, kun je het bestemmingsplan opzoeken via de website van je gemeente. Controleer de bouwregels voor jouw perceel en vergelijk deze met je bouwplannen. Let vooral op bouwhoogtes, afstanden tot erfgrenzen, bebouwingspercentages en functie-eisen.
Hoe lang duurt de procedure voor een bestemmingsplanafwijking?
De procedure voor een bestemmingsplanafwijking duurt gemiddeld 3 tot 6 maanden vanaf het moment dat je de omgevingsvergunning indient. Deze termijn kan langer worden als er bezwaar- of beroepsprocedures volgen.
De procedure verloopt in verschillende stappen. Je dient de omgevingsvergunning met afwijking in bij de gemeente, inclusief alle benodigde tekeningen en rapporten. De gemeente heeft 8 weken behandeltijd, maar kan deze verlengen naar 26 weken voor complexe aanvragen.
Tijdens de behandeling controleert de gemeente of jouw afwijking past binnen het beleid en of er geen bezwaren zijn van omwonenden. Soms vraagt de gemeente aanvullende informatie of onderzoeken, wat de procedure kan vertragen.
Na verlening van de vergunning hebben belanghebbenden 6 weken de tijd om bezwaar in te dienen. Als er bezwaar wordt gemaakt, kan de procedure nog maanden langer duren. Je kunt de procedure versnellen door vooraf goed contact te hebben met de gemeente en alle benodigde documenten volledig en correct in te dienen.
Wat kost een afwijking of wijziging van het bestemmingsplan?
Een bestemmingsplanafwijking kost meestal tussen de 2.000 en 8.000 euro, afhankelijk van de complexiteit. Een volledige bestemmingsplanwijziging is veel duurder en kan 15.000 tot 50.000 euro kosten door de uitgebreide procedures.
De kosten voor een afwijking bestaan uit verschillende onderdelen:
- Gemeentelijke leges: meestal 1.500 tot 4.000 euro
- Tekeningen en aanvraag: 500 tot 1.500 euro
- Mogelijke onderzoeken (geluid, bodem, verkeer): 1.000 tot 3.000 euro
- Juridische begeleiding: 500 tot 1.000 euro
Bij een bestemmingsplanwijziging komen daar nog bij: planologische onderbouwing, milieueffectrapportage, inspraakprocedures en vaak langere juridische begeleiding. Deze kosten lopen snel op, omdat er veel meer onderzoek en procedures nodig zijn.
Houd rekening met onverwachte kosten, zoals aanvullende onderzoeken die de gemeente kan eisen, of kosten voor bezwaar- en beroepsprocedures. Het is verstandig om 20 à 30% extra budget te reserveren voor onvoorziene uitgaven.
Hoe wij helpen met bestemmingsplanprocedures
Wij helpen je vanaf het begin bij alle bestemmingsplanprocedures, zodat je bouwproject soepel verloopt. Door onze jarenlange ervaring met wet- en regelgeving weten we precies wanneer je een afwijking nodig hebt en hoe je deze het beste kunt aanvragen.
Onze concrete ondersteuning bij bestemmingsplanvraagstukken:
- Vroegtijdige check van je bouwplannen aan het geldende bestemmingsplan
- Advies over de beste route: afwijking via omgevingsvergunning of bestemmingsplanwijziging
- Begeleiding bij het opstellen en indienen van alle aanvragen
- Samenwerking met gespecialiseerde adviseurs voor onderzoeken
- Ervaring met gemeentelijke procedures in Noord-Holland
- Bewaking van termijnen en het voorkomen van vertragingen
Door onze “slim en nuchter bouwen”-filosofie pakken we bestemmingsplanprocedures efficiënt aan. We zorgen ervoor dat je aanvraag compleet is en voldoet aan alle eisen, waardoor de kans op goedkeuring groot is en vertragingen worden voorkomen. Bekijk onze specialisaties in bouwrecht en procedures voor meer informatie over onze expertise.
Wil je weten of jouw bouwplan een bestemmingsplanafwijking nodig heeft? Neem contact op voor adviesgesprek, waarin we je bouwplannen toetsen aan de geldende regels.

